25 JAAR CONCERTGEBOUW
Een kwarteeuw lang ontwikkelde het Concertgebouw zich tot een kunstinstelling die niet meer weg te denken valt in de hoofden en harten van muziek- en dansliefhebbers. In grote of kleine daden bouwde jij de afgelopen jaren mee aan ons kunstenhuis. Daarom is het ook jouw Concertgebouw!
Bekijk het festival hier.
Verleden
We passeren langs een aantal onbetwiste mijlpalen uit 25 jaar Concertgebouw en bladeren door foto’s van toen.
Het begon met een droom …
Het idee van een concertgebouw voor Brugge leefde al enkele jaren. Deze droom kwam in een stroomversnelling met het aantreden van burgemeester Patrick Moenaert én met de kandidaatstelling van Brugge als Culturele Hoofdstad van Europa in 2002.
Een internationale architectuurwedstrijd werd uitgeschreven en de inzendingen stroomden binnen. Na een eerste selectieronde verkoos een jury onder leiding van Gerard Mortier uit acht (anonieme) kandidaturen het ontwerp van Paul Robbrecht en Hilde Daem, twee Gentse architecten. De keuze viel op hen omwille van de verregaande akoestische garanties die hun project bood - naast de esthetische en functionele kracht van hun ontwerp.
Met dank aan Robbrecht en Daem en G2 Architectural Graphics voor de beelden!
De eerste steen, bewerkt door kalligraaf Pieter Boudens, werd gelegd op 13 juni 2000. Zo zit kunst ook letterlijk ingebed in de fundamenten van het gebouw. De bouw werd gefinancierd door de Vlaamse Gemeenschap, de provincie West-Vlaanderen en de stad Brugge.
2002
Een schepping in terracotta
Was jij erbij op die 20e van de tweede maand in 2002, toen het vorstenpaar en Haydns Schöpfung door Anima Eterna Brugge ons kunstenhuis om 20.02 uur voor geopend verklaarden? Bezielers van onze stichtende overheden – Stad Brugge, de provincie West-Vlaanderen en Vlaanderen – glommen samen met ons van trots toen ons terracotta universum van de hand van Paul Robbrecht en Hilde Daem voor het eerst werd gevuld met paukenroffels, aria's, en een uitgelaten publiek. Sindsdien is het Concertgebouw niet meer weg te denken in de hoofden en harten van muziek- en dansliefhebbers uit Brugge en vér daarbuiten.
2003
Elektronisch gedicht als wegbereider voor (klank)kunstcollectie
Uit de archieven van Philips kwam in 2003 een juweeltje naar Brugge: de oerversie van het Poème Electronique dat Edgard Varèse ten tijde van Expo ’58 gecomponeerd had voor het Philipspaviljoen van Le Corbusier en Iannis Xenakis. Met een ingenieus luidsprekersysteem werd de soundscape in de nok van het Concertgebouw geïnstalleerd. Dit ‘elektronische gedicht’ zou het begin worden van een niet aflatende aandacht voor hedendaagse (klank)kunst.
In 2012 verscheen in de zijgang van de hoogste foyer een van de onbetwiste publiekslievelingen van onze permanente kunstcollectie: Luc Tuymans’ Angel. Met de creatie van dit fresco ontstond meteen ook een nieuwe ruimte: de Angel Room. Vanuit de Angel Room bouwden we aan de reeks Angel Series. Deze intieme muziekwerken voor kleine bezettingen zijn geïnspireerd door de ruimte en gaan in dialoog met het werk van Tuymans. Ze zijn meteen ook een mooi voorbeeld van de rol die het Concertgebouw speelt als een plek voor creatie.
2007
December Dance wordt speerpunt van focus op hedendaagse dans
De bijzondere infrastructuur van het Concertgebouw, met het grote podium en de theatertoren, blijkt zich niet enkel uitstekend te lenen voor muziek in alle maten en kleuren. Met de eerste editie van December Dance in 2007 krijgen we er heel zichtbaar een tweede artistieke pijler bij: die van de hedendaagse dans. We bieden een unieke affiche aan die internationaal kijkt, en waarin livemuziek vaak het uitgangspunt vormt. December Dance wordt een speerpunt van die nieuwe focus en een voorbeeld van hoe we succesvolle samenwerkingen aangaan met lokale cultuurpartners als Cultuurcentrum Brugge.
2008
Bach Academie Brugge boven de doopvont
Het is amper te geloven maar ooit waren er januarimaanden zonder Bach Academie Brugge! Sinds 2008 prijken steeds meer meerdaagse festivals in onze programmatie, en ook de Bach Academie is sinds dat jaar een vaste waarde. Met Philippe Herreweghe en zijn Collegium Vocale Gent hebben we een rechtstreekse lijn met de Thomascantor, die elk jaar weer duizenden fans uit alle windstreken blijft begeesteren. Tijdens de Bach Academie trekken we ook vaak de stad in, want Bach klinkt bijvoorbeeld toch zo wonderlijk in de Blindekenskapel. De Bach Academie kan ook steevast op het nodige enthousiasme rekenen bij het buitenlandse publiek.
Ook voor Iedereen Klassiek, de verschillende edities van SLOW(36h) of projecten met Musea Brugge wordt de stad steeds meer onze speeltuin.
In 2015 krijgen die internationale ambities nog meer slagkracht als de Brugse klassieke muziekpartners en Visit Bruges de handen in elkaar slaan om onder de slogan Bruges? Sounds Great! Brugge als muziekstad bij uitstek stevig op de Europese kaart te zetten.
2009
Seizoensthema’s verbinden kunst en maatschappij
Met het seizoen 09–10 Action! rond geëngageerde kunstenaars trapt het Concertgebouw een traditie op gang van thematisch programmeren. Deze thema’s nodigen uit tot het slopen van muren tussen disciplines en genres, en tot het samenbrengen van creatieve geesten met verschillende achtergronden. Als kunst met beide voeten in deze wereld wil staan, dan moet ze met maatschappelijke thema’s aan de slag. Met recente seizoensthema’s rond onder meer biodiversiteit en identiteit houden we via kunst maar ook via verdiepende activiteiten voor specifieke doelgroepen de vinger aan de pols van de wereld die ons omringt.
2011
Jong volk in het gebouw & op het podium
Vijftien jaar geleden alweer onthulden we de Sound Factory, een (educatief) labo voor klankkunst op de vijfde verdieping van de Lantaarntoren. Dat labo werkte als een vuurtoren voor onze educatieve werking, waar in de Sound Factory maar ook tijdens voorstellingen en rondleidingen steeds meer (school)groepen inschepen.
Intussen lopen hier jaarlijks tot 12.000 kinderen en jongeren binnen, van kleuters op zoek naar de Luistervink tot studenten uit het deeltijds kunstonderwijs die open repetities bijwonen.
Ook de gemiddelde leeftijd van onze artiestenpopulatie zakte in 2011 gevoelig. In seizoen 2011–2012 startten we met de concertreeks SCOOP, die een selectie jonge kamermuziekensembles een podium en ondersteuning bood. De SCOOP- ensembles sloegen vervolgens hun vleugels uit en streken her en der neer in de provincie West Vlaanderen. De term SCOOP ging inmiddels op de schop maar onze aandacht voor en steun aan nieuwe generaties kunstenaars blijft onverminderd.
2012
Soundcast reporting for duty & muziek anders ervaren
Intussen maken ze naam als fotograaf, acteur of schrijver maar in 2012 waren onze allereerste jongerenreporters van Soundcast ‘simpelweg’ gepassioneerd door kunst in alle kleuren. Wij – én zij – vonden het evident dat ook jongeren hun stem konden laten horen in een kunstenhuis als het onze en dus vormen onze Soundcasters sinds 2012 een toetssteen voor onze artistieke plannen. Ze werken ideeën en projecten uit in film en foto, tekst en illustraties, en maken hun leeftijdsgenoten warm voor live voorstellingen.
Met de eerste Surround-happening dompelden we het publiek onder in nieuwe muziekervaringen. De luisteraar kwam terecht in het midden van de klank, in het zog van de trilling, in de kern van de zaak. Die zoektocht naar nieuwe manieren van muziek beleven gaat lustig verder, met CLUB Surround-concerten, Beat it!- festivals en andere artistieke formats die je met nieuwe oren – of andere lichaamsdelen – laten luisteren.
Naar aanleiding van onze tiende verjaardag in 2012 publiceerden we een docufilm én het boek X over 10 jaar Concertgebouw.
2013
Een decennium duurzame partnerships
Geen Concertgebouw uiteraard zonder trouwe sponsors en partners die onze ambities mee helpen aanscherpen en verwezenlijken. In 2013 klonken we op 10 jaar langdurige partnerships, en die beweging in crescendo gaat onverminderd door.
Samen met onze Vrienden en Keys-leden – sinds 2013 niet langer ’88 Keys’ maar ‘The Keys’ – vormen ze een hechte en gewaardeerde community van Concertgebouw- supporters en -ambassadeurs.
2014
Hoog bezoek uit China
De intrede van de Chinese president Xi Jinping zorgde in 2014 voor heel wat opwinding in de Concertgebouw-gelederen. Hij sprak er voor de studenten en docenten van het Europacollege, dat tot op vandaag graag gebruikmaakt van onze zaalhuur-faciliteiten. Het Concertgebouw heeft dan ook alles in huis qua infrastructuur en eventbegeleiding om van elk privé-concert, bedrijfsfeest, seminarie, congres of walking dinner een succes te maken.
2015
We worden een kunstinstelling van de Vlaamse Gemeenschap & klinken internationaal
‘Het Concertgebouw is er op korte termijn in geslaagd om in binnen- en buitenland gekend te zijn voor zijn hoogstaande, diverse en uitdagende programmatie.’ Met deze woorden benoemde toenmalig minister van Cultuur Sven Gatz ons kunstenhuis officieel tot ambassadeur van de kunsten, ofwel Vlaamse Kunstinstelling. En of ons gebouw die dag trilde op zijn 4.696 veren!’
2016
Onder de voet gelopen door jong geweld
Tweeduizend achttienjarigen op twee dagen tijd in het Concertgebouw mogen verwelkomen: voor die krachttoer zorgen de slotconcerten van Acoustic Power al sedert 2016. Dit project laat de derde graad secundair onderwijs in West- Vlaanderen kennismaken met de kracht van klassieke muziek. Dankzij workshops in de klas, een DIY wedstrijd en een concert weten hordes jongeren het wel zeker: klassieke muziek is eigenzinnig, origineel én powerful!
2017
Topstukweken uit de startblokken
Met de Topstukweken schotelen we ons publiek sinds 2017 onbetwiste meesterwerken voor die je één keer in je leven live moet gehoord hebben. Die iconische werken als de Negende van Beethoven of het Requiem van Mozart werden vijf seizoenen lang ook telkens geflankeerd door verdiepende activiteiten voor bijzondere doelgroepen, originele context en voorstellingen die het topstuk in hun context plaatse of net naar vandaag brengen. Tot op vandaag lichten we elk seizoen vijf topstukken uit die je laten reizen doorheen eeuwen en eeuwen muziekegschiedenis.
Opening Concertgebouw Circuit
Met de nodige toeters en bellen werd het bezoekersparcours Concertgebouw Circuit in september 2017 voor geopend verklaard. Het Concertgebouw is nu écht een open huis, dat ook overdag zijn geheimen prijsgeeft aan wie op tocht gaat door het gebouw.
2019
Tijd nemen om stil te staan in een maatschappij die al te vaak de vlucht vooruit neemt.
Maximaal genieten van minimale middelen. Ons laten inspireren door oude en andere culturen. De tijd in elke tel omarmen en intens beleven. Dat doet SLOW(36h), het festival van de traagheid. Tijdens de tweede editie van het festival in 2019 wandelden we bewust traag vanuit drie Brugse stadspoorten richting Markt. Choreografe Anne Teresa De Keersmaeker en studenten van haar dansschool P.A.R.T.S. bepaalden het tempo van deze Slow Walk waarin we ‘gewoon’ wandelden. Met vernieuwde aandacht voor de omgeving of in gedachten verzonken. Met de kinderen, alleen of hand in hand met je geliefde. Met de zon in de rug of op je gezicht. Aansluiten kon op elk moment, eindigen deden we met een waar dansfeest geleid door Anne Teresa herself. Als oprichter en bezieler van Rosas zijn we met haar en haar dansgezelschap al jàren verstrengeld in een innige pas de deux. Ook Vox Luminis, Nadar Ensemble, ECCE en Anima Eterna Brugge zijn als huisartiesten bijzondere ‘bewoners’ van het Concertgebouw. Het zijn stuk voor stuk artiesten in wie we als kunstinstelling graag extra investeren, op alle mogelijke manieren, met repetitieruimte, coproducties, cd-opnames en unieke voorstellingen.
2020
De geboorte van Podium 19
De deuren van de cultuurhuizen bleven in 2020 grotendeels op slot maar bij de pakken blijven zitten, stond níet in ons woordenboek. Want wat als we nu eens een virtuele zaal openden? Wat als we een podium bouwden dat talloze podia verenigde? Zo geschiedde: creativiteit, positivisme, goede wil en hard werk van talloze partners mondden uit in een virtueel podium, op tv en online: Podium 19. Met dit initiatief – opgezet eind 2020 door de zeven Vlaamse Kunstinstellingen en verschillende (media)partners – werden in het voorjaar van 2021 maar liefst 224 voorstellingen van 100 verschillende zalen en gezelschappen tot in de huiskamer gebracht, samen goed voor 820.000 uren cultureel kijkplezier.
2021
Klankkunst als derde hoofddiscipline
Tien jaar na de start van de Sound Factory wordt klankkunst niet enkel gecreëerd op 25 meter boven de stad, maar waren kunstige klanken doorheen het hele gebouw én onze artistieke programmatie. Hoog tijd dus om een volgende stap te zetten en van klankkunst een derde hoofddiscipline te maken. Dankzij de gloednieuwe Tijdslijnwand ‘De geschiedenis van de klankkunst’ op het Circuit krijg je trouwens een mooie inkijk in de geschiedenis en de evolutie van deze artistieke pijler.
2022
Met ‘De Makers’ lanceert het Concertgebouw een nieuwe formule, die elk seizoen drie artiesten uit de meest uiteenlopende disciplines – muzikanten, dirigenten, choreografen … – extra ondersteunt gedurende een traject van twee jaar.
Meer informatie vind je hier.
Passeerden al de revue:
Tristan Driessens
Lieselot De Wilde
Frederik Croene
Lisa Vereertbrugghen
Tom De Cock
Catalina Vicens
Michiel Vandevelde
Anna Danilevskaia
Femke Gyselinck
Aïda Gabriëls
Aïsha Orazbayeva
Guilhem Chatir
Reinoud Van Mechelen
Liam Byrne
Christian Bakalov
Victor Guaita Igual
2023
Onder de noemer Concertgebouw Events wordt de zaalhuurwerking van het Concertgebouw nog verder uitgebouwd met als bekroning het absolute recordjaar 2024 met meer dan 120.000 bezoekers voor evenementen in zaalhuur. De selectie van het Concertgebouw in 2023 als een van de Flanders Heritage Venues – een netwerk van venues van Toerisme Vlaanderen die een bijzondere beleving aanbieden – en de samenwerking met het nieuwe Brugse congresbureau BMCC zet veelbelovende kantlijnen uit voor de toekomst.
2024
‘Kunst kan zo veel, maar het kunnen ontroeren, raken – op welke manier dan ook – dat blijft voor mij de essentie. Wat een voorrecht is het om bijna 100.000 mensen per jaar plezier, schoonheid en ontroering te kunnen schenken en een toegevoegde waarde te bieden in hun leven.’
In 2024 neemt Jeroen Vanacker na ruim 15 jaar als artistiek directeur afscheid van het Concertgebouw. Met Alexander Jocqué vond het Concertgebouw een waardige vervanger in de eigen gelederen. Het ijzeren repertoire blijft vanzelfsprekend de Concertgebouw-kern, maar met Alexander krijgen participatie, originele formats en verdieping een nog grotere rol toebedeeld.
‘Ik ben ervan overtuigd dat je met meer context en meer kennis ook meer kans hebt om diep geraakt te worden. Ik zie het Concertgebouw daar als een gids, een moderator, een facilitator. We brengen kunst naar mensen en mensen naar kunst en het is onze taak om steeds weer te zoeken naar nieuwe formats die artistiek werk – bekend en minder bekend – op een andere manier kunnen presenteren en duiden.
2025
Als in 2023 blijkt dat de typische terracotta tegels van het Concertgebouw aan vervanging toe zijn, grijpt het Concertgebouw de gelegenheid aan om op zoek te gaan naar een duurzamere oplossing voor de dak- en gevelbedekking. Het Concertgebouw schrijft een innovatieve en zeer ambitieuze opdracht uit voor een nieuwe gebouwschil die niet enkel past in de erfgoedcontext van het Concertgebouw en duurzaam isoleert, maar ook fotovoltaïsche cellen bevat en dus via de gebouwschil zonne-energie kan opwekken. Met dit unieke project laat het Concertgebouw eens te meer zien hoe gedreven het is om zijn ecologisch en duurzame ambities te realiseren.
In datzelfde jaar schopte het Concertgebouw het trouwens tot finalist van het prestigieuze HR-Gala omwille van het unieke HR-beleid en de creativiteit waarmee het wordt uitgedragen.
Met de aanwerving van een medewerker outreach in 2022 groeide het educatieve team van het Concertgebouw uit tot een volwaardig participatieteam dat met een uiteenlopende waaier van projecten zoveel mogelijk drempels wegwerkt om mensen dichter bij muziek en dans en het Concertgebouw te brengen.
2026
Ook het publiek blijkt het Concertgebouw te smaken en is na corona weer helemaal terug. Voor het eerst overstijgt de ticketverkoop het eerdere verkooprecord uit 2019/20 met 32.000 verkochte tickets op vier weken tijd. In het publieksonderzoek van 2025 beloont het Concertgebouwpubliek de eigen programmatie van het Concertgebouw met een Net Promotor Score van 91% (NPS, een maatstaf voor klantenloyaliteit en tevredenheid).
Heden
Eigenlijk nog piepjong, maar toch al in volle bloei: op 20 februari 2027 blaast het Concertgebouw 25 kaarsjes uit! Op 20.02.2002 weerklonken immers de allereerste noten in het Concertgebouw. Deze bijzondere verjaardag laten we uiteraard niet onopgemerkt voorbijgaan. In een lang, feestelijk weekend gaan we maar liefst 25 uur door! Na 25 jaar heeft het Concertgebouw zich een eigen en eigenzinnig profiel aangemeten, dat we in deze 25 uur vol trots laten zien, horen en voelen in concerten, performances, dansinterventies en een familievoorstelling.
Toekomst
Algemeen directeur Katrien Van Eeckhoutte en artistiek directeur Alexander Jocqué zien nog heel wat nieuwe kansen en wegen voor de komende jaren.
Ik hoop dat het Concertgebouw die plek van begeestering mag blijven voor zo veel mogelijk mensen, een plek van ontroering, verwondering, inspiratie, inzichten, reflectie … Want dat is wat kunst vermag - Alexander
Het spreekt voor zich dat we ook energie willen géven aan mensen, aan artiesten en bezoekers, Bruggelingen of gasten van de andere kant van de wereld. Stuk voor stuk zijn ze welkom in ons open huis. Ontmoetingen tussen mensen, disciplines, ideeën knetteren hier en leiden tot creaties en inzichten die er voordien nog niet waren – hoe fantastisch is dat? En natuurlijk geldt dat ook voor onze medewerkers. Telkens opnieuw zie ik dat wanneer mensen hun talenten, dromen en overtuigingen bij elkaar brengen, er iets ontstaat dat niemand alleen had kunnen realiseren. Mag dat dus mijn wens zijn voor ons Concertgebouw: dat we de komende 25 jaar niet alleen energie opwekken, maar vooral energie losmaken. In mensen, in kunst en in de wereld rondom ons. - Katrien
Met dank aan ons publiek, de Vlaamse Overheid, Stad Brugge, onze sponsors, onze artistieke partners, ons bestuur, ons Concertgebouwteam en -medewerkers en stakeholders.